معرفی رشته حقوق ارتباطات

حقوق ارتباطات

قرن حاضر را می‌توان عصر دسترسی بی‌حد و حصر به اطلاعات و حذف موانع ارتباطات نامید . انواع وسایل ارتباطی هر روز پیشرفت می‌کند و دچار تغییر و تحولات گوناگون می‌شود. به همین دلیل علم ارتباطات بیش از سایر رشته دستخوش تغییرات و نوآوری شده است .

ایجاد و توسعه فضاهای جدید باعث شکل گیری چالش های حقوقی در رابطه با انسان و ارتباطاتش شده لذا نیاز به حضور متخصصان واندیشمندان ونظریه پردازان در این رشته  سبب شده است تا رشته دانشگاهی با این عنوان ایجاد شود . این عنوان عام، که تمام وسایل و ابزارهای ارتباطی را فرا می گیرد، از مدت ها پیش از پیدایش و گسترش تکنولوژی ارتباطات جمعی و ارتباطات دور و ایجاد شاخه های حقوقی ویژه آنها ، همچون حقوق مطبوعات، حقوق سینما، حقوق رادیو و تلویزیون و همچنین حقوق تلگراف و تلفن به کار می رفته است.

رشته حقوق ارتباطات رشته‌ای جدید است که از نیمه دوم قرن بیستم تحت تأثیر پیشرفت و گسترش وسایل ارتباط‌جمعی و فنّاوری‌های نوین ارتباطی ابتدا در کشورهای غربی و سپس در کشورهای دیگر موردتوجه خاص قرارگرفته است. وبه ویژه در سه دهه اخیر اهمیت فراوان یافته است در واقع ضرورت قانون‌ گذاری و ایجاد نظم در حوزه ارتباطات و کلیه فعالیت‌های جمعی باعث شده است که نیاز به تدوین مقررات حقوقی ویژه‌ای احساس شود. لذا این رشته درصدد است با وضع قوانین مدون وصحیح از حقوق مکتسبه مردم در این حوزه خاص پاسداری نماید  .

رشته ارتباطات مبانی مستحکمی دارد که بسیاری از آن ها تا حدود زیادی از اصول حاکم بر دیگر رشته های حقوق گرفته شده است .

از این روست که حقوق ارتباطات با دیگر گرایش های حقوق سنخیت و همخوانی بیشتری دارد  با سایر گرایش های حقوق رابطه بسیار نزدیکی دارد.برای قانون‌گذاری و تهیه مقررات باید مفهوم جامع ارتباطات را تعریف کرد وبر اساس آن به قانون‌گذاری در این حوزه پرداخت.

ارتباطات به معنای هرگونه فعالیتی است که از طریق گفتار و نوشتار،تصویر صوت یا هر نشانه دیگر به اعلان وبیان عمومی رویدادها ،اندیشه‌ها ،معارف و احساسات و عقاید کمک می‌کند لذا این رشته  به بررسی و مطالعه قوانین و مقررات حاکم بر حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات می‌پردازد.

ابتدایی‌ترین وسیله ارتباطی رادیو و تلفن‌های سیمی بودند که پس‌ازآن تلویزیون، و تلفن‌های بی‌سیم اختراع شدند و امروز شاهد انواع ابزارهای ارتباط تصویری پیشرفته هستیم که در کسری از ثانیه امکان برقراری ارتباط میان نقاط گوناگون جهان را فراهم می‌کنند.

این پیشرفت‌ها همان‌طور که برای رفاه بشر و سهولت زندگی وی مفید هستند، باعث ایجاد چالش‌های حقوقی جدید برای انسان شده است که نیازمند وضع قواعد و مقررات لازم در این حوزه است برای مثال وجود ابزار ارتباط تصویری هرچند مزایای زیادی دارد اما چنانچه چهارچوب مشخصی برای کاربری آن تبیین نشود، می‌تواند حریم خصوص افراد را نقض کند .لذا این رشته بامطالعه چالش‌های به وجود آمده در این حوزه با قانون‌گذاری مناسب به حل مسائل آن می پردازد.

قلمرو حقوق ارتباطات

 متخصصان واساتید حوزه حقوق ارتباطات این رشته جدید را به پنج بخش تقسیم می کنند که این پنج بخش به شرح زیر است :

  • مقررات حقوقی تأسیس و اداره مؤسسات ارتباطی
  • مقررات حقوقی حاکم بر محتوا و انتشار مندرجات، برنامه ها و پیام های ارتباطی
  • مقررات حقوقی حرفه روزنامه نگاری و سایر دست اندرکاران ارتباطات
  • مقررات حقوقی مالکیت معنوی
  • مقررات حقوقی بین المللی ارتباطات

برنامه درسی و واحدهای رشته حقوق ارتباطات

دانشجویان رشته حقوق ارتباطات باید در مقطع ارشد ۳۲ واحد بگذرانند .که شامل ۱۸ واحد اختصاصی و ۱۰واحد اختیاری و ۴واحد پایان نامه است

این دروس را در جدول زیر می توانید مشاهده نمایید .

دروس پایه حقوق ارتباطات

ردیفعنوان درس
۱حقوق عمومی ارتباطات
۲حقوق تطبیقی ارتباطات
۳حقوق بین الملل ارتباطات
۴حقوق بین الملل مالکیت معنوی
۵پایان نامه

دانشجويان این رشته  بايد در کنار دروس پايه، دروس تخصصي يکي از دو گرايش حقوق ارتباطات جمعي يا حقوق تکنولوژي هاي نوين اطلاعات را بگذرانند.

دروس تخصصی گرایش حقوق ارتباطات جمعی

ردیفعنوان درس  
۱حقوق مطبوعات
۲حقوق ارتباطات سمعی و بصری
۳حقوق حرفه ای روزنامه نگاری
۴نظریه های آزادی و کنترل ارتباطات
۵جرایم مطبوعاتی و آیین دادرسی ها
۶حقوق تبلیغات بازرگانی

 دروس تخصصی حقوق تکنولوژی های نوین

ردیفعنوان درس
۱حقوق ارتباطات دور
۲حقوق فضای یارانه ای
۳حقوق تجارت الکترونیکی
۴حقوق جزاي اختصاصي تکنولوژي هاي نوين اطلاعات و ارتباطات
۵ارتباطات الکترونيکي و حمايت از زندگي خصوصي
۶مسائل حقوقي جامعه اطلاعاتي

 دروس اختیاری حقوق ارتباطات

ردیفعنوان درس
۱حقوق فضا
۲سازمان های بین المللی ومنطقه ای ارتباطات
۳نقش ارتباطات در روابط بين الملل
۴اقتصاد ارتباطات
۵مديريت ارتباطات
۶همکاري هاي ارتباطي منطقه اي در آسياي مرکزي و غربي
۷مسئوليت مدني رسانه هاي همگاني
۸حقوق جزاي ارتباطات
۹حقوق سينما
۱۰حقوق اساسي تطبيقي
۱۱حقوق بين المللي بشر

 دانشگاه‌هایی که بر اساس دفترچه انتخاب رشته سال ۹۹ رشته حقوق ارتباطات را ارائه می‌دهند

در حال حاضر دانشگاه‌های دولتی اندکی که از سطح علمی قابل قبولی برخوردارند این رشته را ارائه می‌دهند. در بین دانشگاه‌های برتر کشور که با توجه به سطح علمی اساتید، رتبه‌بندی خود دانشگاه‌ها، معیارهای پژوهشی و سایر دلایل انتخاب می‌شوند دانشگاه علامه طباطبایی این رشته را ارائه می دهد علاوه بر این دانشگاه، این رشته در دانشگاه‌های غیرانتفاعی سوره –تهران ارائه می‌شود.

منابع کارشناسی ارشد رشته حقوق ارتباطات

داوطلبان و علاقه مندان به گرایش ارشد حقوق ارتباطات باید به هفت عنوان از عناوین درسی دفترچه کارشناسی ارشد پاسخ بدهند این هفت درس شامل موارد زیر است :

  • زبان عمومی و تخصصی (انگلیسی، فرانسه) با ضریب ۲
  • حقوق بین الملل عمومی با ضریب ۲
  • حقوق اساسی با ضریب ۳
  • حقوق مدنی (تعهدات) با ضریب ۲
  • حقوق جزا و آیین دادرسی کیفری با ضریب ۲
  • حقوق سازمان های بین المللی
  • حقوق ارتباطات با ضریب۳

انتخاب منابع مناسب آزمونی جهت موفقیت در کنکور این رشته یکی از دغدغه های مهم داوطلبان است . جالب است بدانیدآزمون کارشناسی ارشد دارای منابع مدونی نیست و سازمان سنجش هم منابع دقیقی در این زمینه ارائه نمی‌دهد.

لذا انتخاب منابع مناسب آزمونی که داوطلب توان ارتباط برقرار کردن با آن ها را داشته باشد از اهمیت بسزایی برخودار است . ما در ادامه با توجه به تجربه خود و با بررسی سوالات سال های گذشته مناسب ترین و کامل ترین این منابع را خدمت شما داوطلبین عزیز معرفی می نماییم .

منابع درس متون حقوقی

منابع زیر بهترین کتاب‌ها درزمینه مطالعه متون حقوقی به زبان انگلیسی می‌باشند. انتخاب یکی از منابع جهت مطالعه و تسلط آزمونی کافی خواهد بود .

law text دکتر گودرز افتخار جهرمی

oxfords law dictionary

۵۰۴ words

law made simple ترجمه دکتر اسماعیل صغیری

essentioal words for tofel

a level and as level law ترجمه محمدتقی رفیعی

ساده ساز متون حقوقی تألیف سید مهدی موسوی این کتاب علاوه بر متون و لغات مهم دارای بیش از ۵۰۰ تست آزمونی و تألیفی است که می‌تواند گزینه مناسبی برای آزمون ارشد باشد.

منابع درس حقوق بین الملل عمومی

  • حقوق بین الملل عمومی، تالیف محمدرضا ضیایی بیگدل، انتشارات گنج دانش
  • حقوق بین الملل، تالیف ملکم شاو، ترجمه محمد حسین وقار، انتشارات اطلاعات
  • حقوق بین الملل، تالیف ربه کا والاس، انتشارات مهناز بهراملو و سیدقاسم زمانی، انتشارات موسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش
  • حقوق بین الملل عمومی، تالیف مصطفی تقی زاده انصاری، انتشارات قومس
  • بایسته های حقوق بین الملل عمومی – موسی زاده- نشر میزان
  • حقوق بین الملل عمومی – میرعباسی (۲جلد)-نشر میزان
  • حقوق معاهدات بین المللی-تالیف ضیایی بیگدلی-نشر گنج دانش
  • سازمان های بین المللی-موسی زاده- نشر میزان
  • جزوه حقوق بین الملل عمومی – بیگ زاده- دانشگاه شهید بهشتی
  • کنوانسیون حقوق معاهدات بین المللی ۱۹۶۹ وین
  • منشور سازمان ملل متحد
  • کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها
  • کنوانسیون ۱۹۶۱ وین در خصوص حقوق دیپلماتیک و ۱۹۶۳ وین در خصوص حقوق کنسولی
  • اساسنامه دیوان بین المللی دادگستری

منابع تستی درس حقوق بین المللی

برای تکمیل فرایند یادگیری و آشنایی با نحوه سؤالات و تثبیت یادگیری توصیه می شود داوطلب از کتب تستی استفاده نماید .

  • کتاب تست: ساده ساز حقوق بین الملل عمومی، نشر میزان، دکتر رضا موسی زاده

منابع درس حقوق مدنی و تعهدات

برای مطالعه درس حقوق مدنی تعهدات  نیز کتب مختلفی موجود است؛ ما برای موفقیت در این درس منابع را به دو دسته تقسیم کرده‌ایم که شامل منابع آزمونی و منابع تستی است .

منابع آزمونی درس حقوق مدنی و تعهدات

  • دوره مقدماتی حقوق مدنی: وقایع حقوقی، تالیف ناصر کاتوزیان، انتشارات شرکت سهامی انتشار
  • دوره مقدماتی حقوق مدنی: اعمال حقوقی (قرارداد – ایقاع)، تالیف ناصر کاتوزیان، انتشارات میزان
  • قواعد عمومی قراردادها (جلد ۱ و ۲)، تالیف حسین صفایی، انتشارات انتشارات میزان
  • نظریه عمومی تعهدات، تالیف ناصر کاتوزیان، انتشارات میزان
  • حقوق مدنی (جلد ۱ و ۲ و ۳)، تالیف سیدحسن امامی، انتشارات اسلامیه
  • مسئولیت مدنی (الزامات خارج از قرارداد)، تالیف حسین صفایی و حبیب الله رحیمی، انتشارات سمت

 کتاب تست درس حقوق مدنی و تعهدات

برای تکمیل فرایند یادگیری و آشنایی با نحوه سؤالات و تثبیت یادگیری توصیه می شود داوطلب از کتب تستی مهم ترین وبهترین منابع عبارت اند از :

  • ساده ساز حقوق مدنی، نشر میزان، سید مهدی موسوی
  • مجموعه سوالات طبقه بندی شده حقوق مدنی، نشر میزان، دکتر محمد حسین شهبازی
  • مجموعه سؤالات طبقه‌بندی‌شده حقوق مدنی تألیف دکتر مجتبی جرعه نوش
  • مجموعه پرسش‌های چهارگزینه‌ای حقوق مدنی دکتر مجید قربانی لاچوانی
  • مجموعه آزمون‌های طبقه‌بندی‌شده دکتر محمدحسین شهبازی
  • مجموعه سؤالات طبقه‌بندی‌شده موضوعی حقوق مدنی تألیف دکتر میترا ضرابی

منابع آزمونی درس حقوق اساسی

منابع آزمونی

  • قانون اساسی (همراه با نظرات تفسیری شورای نگهبان)، انتشارات ریاست جمهوری
  • بایسته های حقوق اساسی، تالیف سید ابوالفضل قاضی شریعت پناهی، انتشارات میزان
  • حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، تالیف ابوالفضل قاضی شریعت پناهی، انتشارات میزان
  • حقوق اساسی، تالیف قاسم قاسم زاده، با پیش گفتار و تصحیح و تحشیه ی علی اکبر گرجی، انتشارات جنگل
  • آیین نامه داخلی مجلس شورای اسلامی

 منابع تست درس حقوق اساسی

برای تکمیل فرایند یادگیری و آشنایی با نحوه سؤالات و تثبیت یادگیری توصیه می شود داوطلب از کتب تستی استفاده نماید .

ساده ساز حقوق اساسی، نشر میزان، حسن سالار سروی

منابع درس حقوق جزا و آیین دادرسی کیفری

منابع آزمونی منابعی‌اند که بعد از مطالعه منابع تشریحی برای راحت‌تر شدن یادگیری و تسلط نسبی پیشنها می شوند . بهترین منابع آزمونی عبارت‌اند از:

  • جرایم علیه اشخاص- دکتر حسین میرمحمد صادقی
  • جرایم علیه اموال و مالکیت- دکتر حسین میرمحمد صادقی
  • جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی- دکتر حسین میرمحمد صادقی
  • حقوق جزای اختصاصی (جلد ۱ و ۲ و ۳)، تالیف هوشنگ شامبیاتی، انتشارات دوراندیشان
  • حقوق جزای عمومی واختصاصی احمد غفوری
  • مختصر جزای عمومی واختصاصی دکتر شادی عظیم زاده
  • جزای عمومی دکتر اردبیلی سه جلد

منابع تست درس حقوق جزای عمومی و اختصاصی

  • تست حقوق جزای عمومی وجزای اختصاصی احمد غفوری
  • حقوق جزا ، گروه علمی موسسه آموزش عالی آزاد چتر دانش
  • کتاب تست حقوق جزای دکتر شادی عظیم زاده

منابع آزمونی درس آیین دادرسی کیفری

  • آیین دادرسی کیفری- علی خالقی (۲جلد)
  • متن قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲
  • آیین دادرسی کیفری (جلد ۱ و ۲)، تالیف محمد آشوری، انتشارات سمت
  • آیین دادرسی کیفری، تالیف رجب گلدوست جویباری، انتشارات جنگل، جاودانه
  • آیین دادرسی جرایم نیروهای مسلح
  • مقاله تحول جایگاه دادسرا و ترافعی شدن امر تعقیب، دکتر محمد آشوری
  • متن قانون آیین دادرسی کیفری و قوانین خاص
  • جایگزین های زندان، یا، مجازات های بینابین، تالیف محمد آشوری، انتشارات گرایش

منابع تست درس آیین دادرسی کیفری

برای تکمیل فرایند یادگیری و آشنایی با نحوه سؤالات و تثبیت یادگیری توصیه می شود داوطلب از کتب تستی استفاده نماید .

  • ساده ساز نوین آیین دادرسی کیفری، نشر میزان، حمید رضا کلانتری
  • کتاب تست آیین دادرسی دکتر کیفری شادی عظیم زاده
  • کتاب تست آیین دادرسی کیفری احمد غفوری

منابع آزمونی درس حقوق سازمان های بین المللی

  • سازمان های بین المللی، تالیف سید داوود آقایی، انتشارات نسل نیکان
  • حقوق سازمانهای بین الملل، تالیف جعفر تباکی، انتشارات دانشگاه ملی ایران
  • حقوق سازمانهای بین المللی، تالیف دانیل دورموای، ترجمه کمال الدین هریسی نژاد، انتشارات آیدین
  • بایسته های حقوق سازمان های بین المللی، تالیف علی مشهدی، انتشارات خرسندی
  • حقوق سازمان های بین المللی ویژه دانشجویان حقوق، تالیف مژگان خسرونژاد، انتشارات راه
  • دیوان بین المللی دادگستری، تالیف سید باقر میر عباسی، انتشارات جنگ

منابع آزمونی درس حقوق ارتباطات

  • حقوق ارتباطات و مجموعه قوانین و مقررات رسانه ای ایران،تالیف اسماعیل بایبوردی،انتشارات فرادید
  • مبانی حقوق ارتباطات، تالیف جواد علیزاده، انتشارات مبنای خرد

از میان تمامی منابع گفته‌شده برای هرکدام از دروس توصیه می‌شود داوطلب منبعی را تهیه کند که با آن ارتباط بهتری برقرار کرده و ازنظر داوطلب بیان مطالب در آن منبع ساده تر ومفید تر بوده است.

بازار کار رشته حقوق ارتباطات

وکالت دعاوی

حرفه ی وکالت یکی از حرفه های  پرطرفدار در بین جوانان و دانش‌آموزان شاخه‌ی علوم انسانی محسوب می‌شود که در گذشته‌ای نه‌چندان دور، بازار کار و درآمد بالایی برای فارغ‌التحصیلان خود به همراه داشته است. اکنون نیز مسیر شغلی و موفقیت در حرفه ی وکالت برای افراد مجرب و حرفه‌ای همیشه باز است.

برای شغل وکالت تنها داشتن مدرک لیسانس کافی نیست، شما باید در امتحان ورودی مخصوص این دوره‌ها ثبت‌نام کرده و پس از پذیرفته شدن و به دست آوردن نمره‌ی کافی و طی دوره‌ی کارآموزی فعالیت خود را آغاز کنید.

دانشجویانی که در این رشته تحصیل کرده‌اند و دوست دارند وکالت را به‌عنوان شغل آینده‌ی خود انتخاب کنند می‌توانند در آزمون کانون وکلا شرکت کرده و پس از موفقیت در آن و گذراندن دو سال کار آموزی پروانه‌ی وکالت دریافت کنند بدیهی است با توجه به حوزه تخصصی آنان زمینه موفقیت در پرونده های مربوط به دعاوی واختلافات مربوط به حوزه حقوق ارتباطات بیشتر است .

قضاوت

قاضی کسی است که به تنهایی یا به عنوان عضوی از هیئت قضات، مدیریت یا ریاست دادگاه را بر عهده دارد و به قضاوت می‌پردازد. قاضی از قوانین در دادگاه های مختلف استفاده کرده و بر روند قانونی دادگاه نظارت دارد. او اختلافات بین دوطرف دعوا را حل کرده و مذاکره بین آنها یا نمایندگانشان را تسهیل می کند و در صورت نیاز بر اساس قوانین و مقررات نسبت به صدور حکم و دستور اجرا اقدام می نماید.

قضات معمولا در سازمان های قضایی کشور از جمله وزارت دادگستری، دادسراها، دادگاه ها، شوراهای حل اختلاف و … می توانند مشغول به کار شوند. شوراهای حل اختلاف که چند سالی است به طور رسمی فعالیت می کنند، یکی از فرصت های شغلی مناسب برای قضات می باشد. تا چندی قبل قاضی های قوه قضائیه بعد از ساعات اداری، در این شوراها به کار قضاوت می پرداختند.

ولی اخیرا برای این بخش سهمیه ای جدا در آزمون قضاوت در نظر گرفته شده و قاضی هایی فقط برای فعالیت در شوراهای حل اختلاف جذب و تربیت می کنند. تعداد زیادی از قاضی های زن در شوراهای حل اختلاف مشغول به کار هستند.

افرادی که ابلاغ قضایی دریافت می کنند، ابتدا در دادسرا مشغول به فعالیت می‌شوند و ابلاغ آزمایشی را می‌گیرند و پس از ابلاغ آزمایشی برای اینکه ابلاغ قطعی را بگیرند، دوباره از آنها اختبار به عمل می‌آید. برای پست‌های بالاتر نیز شرایطی لازم است که معمولا برای آنها آموزش‌های ضمن خدمت در نظر گرفته می شود. چند سالی بود که زنان حق شرکت در آزمون قضاوت را نداشتند.

ولی اخیرا این قانون لغو شده و آنها می توانند در این آزمون شرکت کنند. وجود قضات زن به خصوص در دادگاه ها و محاکم خانواده لازم و ضروری است. قضات دارای پایه های قضایی مختلف هستند که بر اساس مدرک تحصیلی ، سابقه کار ، فعالیت پژوهشی ، جایگاه شغلی ،محل خدمت تعیین می شود و هر قاضی به طور معمول هر ۳ سال یکبار می تواند تقاضای ارتقای پایه کند.

فارغ‌التحصیلان رشته حقوق ارتباطات می‌توانند در آزمون قضاوت قوه قضاییه شرکت کرده و در قوه استخدام شوند و پس‌ازآن می‌توان در شعب تخصصی که به دعاوی سایبری و جرایم جدیدی که به اقتضای فضای مجازی و شبکه های اجتماعی به وجود می آیند مشغول شوند و از قضاتی که در این رشته تحصیل کردند برای رسیدگی بهتر و تخصصی‌تر استفاده کرد.

آزمون‌های استخدامی

فارغ‌التحصیلان همچنین می‌توانند در آزمون‌های استخدامی ادارات دولتی شرکت کنند و نماینده حقوقی شرکت‌ها شوند.

هیات علمی و استاد دانشگاه

فارغ التحصیلان کارشناسی ارشد این رشته با ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر می توانند به امر تدریس و پژوهش در دانشگاه ومراکز پژوهشی بپردازند. یک عضو هیئت علمی ممکن است در یک مرکز آموزش عالی غیر از دانشگاه (نظیر پژوهشگاه، پژوهشکده، سازمان، شرکت دانش بنیان و نظایر آن) مشغول به کار شود که باز هم به جهت عمومیت فعالیت در دانشگاه، عنوان استاد دانشگاه به آن داده شده است.

کارشناس

با توجه به توسعه عصر ارتباطات حقوق نوینی در این دوره به وجود آمده است که نیازمند حضور و دخالت کارشناسان ومتخصصان در این حوزه است لذا یکی از حوزه های فعالیت دانش آموختگان حقوق ارتباطات این است که به عنوان کارشناس در رسانه  یا روزنامه  به حل مسائل این حوزه به فعالیت به پردازند .